PS1 ma 30 lat — dziwactwa i eksperymenty, dzięki którym pierwsze PlayStation było wyjątkowe
PlayStation pierwszej generacji skończyło w 2025 roku trzydzieści lat i wciąż widać, jak bardzo biblioteka gier z tamtego okresu była różnorodna i… nieco pokręcona. Konsola wprowadziła CD i 3D do masowego rynku, dała początek znanym seriom, a jednocześnie mieściła w sobie gry, których dziś trudno byłoby się spodziewać na głównych platformach.
Krótka historia konsoli
Sony weszło na rynek konsol w połowie lat 90. jako nowy gracz. Początki projektu łączą się z nieudaną współpracą z Nintendo, która ostatecznie nie doszła do skutku.
PlayStation trafiło do Ameryki Północnej we wrześniu 1995 roku. Mimo że Sega Saturn pojawił się na rynku pięć miesięcy wcześniej, PlayStation szybko zdobyło przewagę: według raportu Sony przegoniło Saturn pod względem sprzedaży w USA w zaledwie dwóch dni.
Format CD i rynek
PlayStation nie było pierwszą konsolą napędzaną płytami CD, lecz to ona uczyniła format popularnym i dostępnym. Kilka wcześniejszych konsol już eksperymentowało z CD, jednak Sony obniżyło cenę sprzętu po roku — z 299 do 199 dolarów — co znacząco przyspieszyło adopcję.
Biblioteka: hity oraz dziwne tytuły
Na PS1 powstały duże serie, które przetrwały do dziś, takie jak Resident Evil, Tomb Raider, Gran Turismo czy Tekken. Jednakże obok nich istniała masa eksperymentalnych, lokalnych lub nietypowych gier.
Przykładem łączenia wielkiej skali i dziwactwa jest Final Fantasy 7, drugi najlepiej sprzedający się tytuł na platformie. Gra zawierała elementy fabularne i questy, które dziś odbierane są jako kontrowersyjne — m.in. wątek przebierania się w klubie nocnym i postacie z niejednoznacznymi relacjami. Ponadto istnieją internetowe dyskusje dokumentujące konkretne fragmenty gry, na przykład ten wpis na Reddit.
Na PS1 pojawiały się też gry nietypowe konstrukcyjnie, na przykład LSD: Dream Emulator, będące konceptualnym eksperymentem z losowymi snami, w którym każda sesja trwała krótko i kończyła się automatycznie po dziesięciu minutach.
{ screenshot-2025-09-12-at-1-49-48-pm_20250913_183042.jpg }
Ponadto w katalogu PS1 znalazły się tytuły takie jak PaRappa the Rapper, Metal Gear Solid, Suikoden czy bardziej niszowe pozycje jak seria Boku no Natsuyasumi czy Wild Arms. Każdy z tych tytułów reprezentował inny styl oraz podejście do projektowania gier.
Co się zmieniło dziś
Dziś dominuje podejście skoncentrowane na dużych, dopracowanych produkcjach. Sony i inni wydawcy inwestują w tytuły o wysokim budżecie, które często stają się markami mediowymi. Przykłady to The Last of Us, Spider-Man czy God of War.
Równocześnie niezależne i nietypowe gry wciąż powstają, ale częściej są widoczne na platformach takich jak Steam czy Nintendo Switch. W 2025 roku pojawiły się tytuły zaskakujące formą i pomysłem, na przykład Promise Mascot Agency, Blue Prince i Despelote, co pokazuje, że scena alternatywna pozostaje aktywna.
Analogii i podsumowanie
W wywiadzie dla Forbes były wiceprezes PlayStation ds. relacji z zewnętrznymi studiami Adam Boyes porównał platformy mediowe i platformy do grania. Przetłumaczone słowa brzmią: „PlayStation to HBO, Microsoft to Netflix, a Nintendo to Disney.”
Podsumowując, PS1 położyło podwaliny pod wiele znanych serii i wprowadziło CD do mainstreamu. Jednakże jednocześnie pozostawiło po sobie bibliotekę pełną eksperymentów i dziwactw, które dziś trudno byłoby znaleźć w centrum oferty dużych wydawnictw.
